Dünya krizi, Avrupa’daki borç problemi, Uluslararası Para Fonu (IMF) ile anlaÅŸma yapılmaması ve piyasadaki ekonomistlerin her türlü karamsarlığına karşın güvenli liman olarak ayakta kalmayı baÅŸaran Türk Lirası sonunda döviz yatırımcısını pes ettirdi. Geçen yıl ÅŸubat ayında kuru 1.70 TL’nin üzerinde görünce panikle dövize saldıran Türk yatırımcısı ÅŸimdi elindeki dövizi zararına satıyor.

ZARAR BÃœYÃœK

Doların, euroya karşı altı aydır yaÅŸadığı yükseliÅŸ iç piyasada kuru 1.60 TL’ye yaklaÅŸtırırken, döviz yatırımcısı ‘Zararın neresinden dönsek kâr’ mantığıyla milyarlarca doları bozdurdu. 16 Nisan- 21 Mayıs arasında bankalardaki döviz hesapları 7.9 milyar dolar azalarak 102.5 milyar dolara indi. Bunun 2.3 milyar doları parite etkisiyle euro cinsi mevduatların dolar cinsi karşılığındaki deÄŸer kaybından kaynaklandı. 5.6 milyar dolarını ise yatırımcıların net satışı oluÅŸturdu. Geçen yıl mart-kasım döneminde 21 milyar dolar alarak bankalara hapseden yatırımcının zararı büyük. Dövizcinin ortalama dolar alış fiyatı 1.60 TL düzeyindeyken aynı dönemdeki faiz kaybı eklendiÄŸinde bir doların gerçek maliyeti 1.85 kuruÅŸa dayanıyor. Kur 1.55 TL’nin üzerine çıkınca satışa geçen Türk yatırımcısı dolar başına 25-30 kuruÅŸ zarar ediyor.

RECEP ATAKAN Anadolubank Gen. Md. Yrd.
SWAP işlemleri bono faizini mevduatın altına düşürdü
Bankalar ucuz döviz temin etmek için son dönemde SWAP piyasasına odaklandı. Yabancı bankalara TL verip karşılığında dolar alıyorlar. Yabancılar TL’yi risksiz gördükleri Türk bonolarına yatırınca bono faizleri ciddi anlamda geriledi. Bono faizlerinin mevduat faizlerinin altında kalmasının nedeni de bu.
Piyasada oyun deÄŸiÅŸti

Yatırımcı bozdurduÄŸu dövizi ekonomiye kaynak olarak aktarırken konuttan beyaz eÅŸyaya kadar hareket getiriyor. Bu davranış bankacılık sistemine döviz likiditesinde sıkıntı olarak yansıyor. Döviz faizlerinin yüzde 3′ten 4.5′e çıkmasına neden olan bu durum, piyasalarda bono faizinden mevduata kadar tüm oyunu deÄŸiÅŸtiriyor.

Paranın kalbinde hareketli günler

1 – Küresel krizde paniÄŸe kapılan yatırımcı geçen yıl mart-kasım döneminde 21 milyar dolar alıp bankalara yatırdı. Yüksek dalgalanma sırasında alınan her bir doların fiyatı faiz maliyeti de eklenince 1.85 liraya ulaÅŸtı.

2- Krize oynayarak spekülatif kazanç elde etmek isteyen yatırımcı umduğunu bulamadı. Ne dünyadaki kriz ne de IMF anlaşmasının olmaması kurlarda beklenen etkiyi yaratamadı, TL güçlü kaldı.

3- Avrupa’daki sarsıntı özellikle ABD para birimine yatırım yapan dövizciler için bir parça umut ışığı yaktı, Dolar dış piyasalarda euroya karşı deÄŸer kazanırken Türkiye’de 16 Nisan-21 Mayıs arasında 1.48 liradan 1.59 liraya kadar yükseldi.

4- Paritede dolar lehine yükseliÅŸi fırsata çevirmek isteyen yatırımcı özelikle kur 1.55 TL’nin üzerine çıkınca satışa geçti. Döviz döviz hesaplarının tutan nisan ortasından sonra 7.9 milyar dolar azaldı.

5- Bu azalışın 2.3 milyar dolan paritedeki değişimden kaynaklandı. Yatırımcının yaptığı net satış tutan ise 5,6 milyar doları buldu.

6- Bozdurulan dövizlerin büyük bölümü reel ekonominin canlanmasına gitti. Konut, otomotiv beyaz eşya ve alışverişte son bir ayda görülen sıçramada döviz bozdurup harcama yapmaya başlayan yatırımcının payı büyük.

7- Ancak bozdurulan dövizler bankacılık piyasasında kısa vadeli sıkıntıya neden oldu. Bankacılık sisteminde döviz likiditesi azalınca bankalar döviz faizini yükseltti.

8- Bankaların dolar faizi bir ay içinde 1.5 puan artarak yüzde 4.5′e çıktı. Bankalar yüksek DTH faizi ödemek yerine alternatif kanalları çalıştırmaya baÅŸladı. Swap denilen iÅŸlemle yurtdışı bankalara TL kiralayıp döviz almaya baÅŸladı.

9 – Bu iÅŸlemlerde Türk bankaları yıllık yüzde 7.5 faizle yurtdışı bankalara TL kiralamaya baÅŸladı. Yabancı yatırımcılar ise aldıkları TL”yi yeniden Türk piyasasına getirip yıllık yüzde 9 seviyelerinden Hazine bonosu almaya baÅŸladı

10 – Uzun süredir Türk bonolanna ilgi duymayan ve toplam içindeki payları yüzde 10′un altına inen yabancıların geri dönmesi bono faizlerini önceki gün yüzde 8.63 ile son 5 ayın en düşük seviyesine indi.

11 – Bono faizlerindeki bu düşüş bankalann TL mevduat faizlerini de zorluyor. Bankalar 100 bin TL üzerine aylık mevduata yüzde 9.5 faiz verirken bono faizindeki gerileme kar marjını terse çevirmeye baÅŸladı. Bu yüzden mevduat faizinde düşüş ihtiyacı doÄŸdu.

12 – Ancak haziran bilançoları nedeniyle bankalar mali durumlannı güçlü göstermek için mevduat çekme yansına baÅŸladı. Bu yüzden TL mevduat faizleri düşmedi. Temmuz başından itibaren iÅŸlerin normale dönmesi ve mevduat faizinin gerilemesi bekleniyor.